Khi chúng ta dự càng ngày càng nhiều hiệp nghị thương nghiệp tự do, nếu không thận trọng lợi thế có thể không thuộc về các doanh nghiệp Việt Nam
Thế nhưng doanh nghiệp FDI chiếm phần đông trong tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này với hơn 98%. Trong cuộc họp báo thường kỳ mới đây, Bộ Công Thương cho rằng xuất khẩu cả năm 2013 có thể cán mốc 131 tỷ USD, tăng 14% so với năm 2012, vượt 4% so với yêu cầu của Quốc hội.
Thế nhưng, ngay trong lĩnh vực này, doanh nghiệp FDI cũng đang lấn áp doanh nghiệp nội. Thực tại, Việt Nam chỉ được hưởng phần gia công, lắp ráp trong chuỗi giá trị vì doanh nghiệp FDI thường nhập khẩu hồ hết linh kiện từ nước ngoài, sau khi lắp ráp rồi xuất khẩu gần như 100%.
Bởi lẽ chúng ta đang xuất khẩu giùm cho các nước khác, khi hầu hết lợi nhuận đã chuyển ra nước ngoài và đây là vấn đề lớn của nền kinh tế trong dài hạn. Chẳng hạn số liệu thống kê hàng hóa xuất nhập cảng tính từ đầu năm đến ngày 15-9-2013, cho thấy tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 180,35 tỷ USD, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2012. Nếu cách đây chừng 2-3 năm, tỷ trọng giữa 2 khối nội và ngoại trong xuất khẩu còn khá tương đương, thì nay FDI đang vươn lên quá nhanh.
Dĩ nhiên, chẳng thể thiếu sự tự thân của doanh nghiệp. Làm sao tương trợ doanh nghiệp trong nước vươn lên mạnh mẽ trong bối cảnh hiện để nắm được nhiều dịp trong mai sau không phải điều đơn giản? Nếu không nhanh “miếng bánh” thị phần xuất khẩu dành cho doanh nghiệp nội sẽ ngày một teo tóp, còn phần cho doanh nghiệp ngoại lại phình to không ngừng.
Mà việc làm quan trọng đó chính là luôn nắm bắt nhanh những thông báo liên can đến những hiệp nghị Việt Nam đã và đang tiến hành ký kết. Thời cơ tăng xuất khẩu với giá cạnh tranh là có thật và rất lớn chính là ngành dệt may, da giày
Thực tiễn này đang đặt các doanh nghiệp và cả cơ quan chức năng vào một thử thách quan trọng.
Cụ thể, giá trị xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp FDI từ đầu năm đến hết ngày 15-9 đạt 54,6 tỷ USD, tăng 26,5% so với cùng kỳ năm trước, chiếm đến 60,6% tổng trị giá xuất khẩu của cả nước.
Trong đó, chỉ tính riêng Samsung, kim ngạch xuất khẩu mỗi tháng đạt hơn 1 tỷ USD. Tuy nhiên, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu này lại đến từ doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Bà Phạm Chi Lan , Chuyên gia kinh tế Có thể nói, kim ngạch xuất khẩu dựa quá nhiều vào doanh nghiệp FDI đang là vấn đề đáng lo hơn đáng mừng. Trong đó, xuất khẩu đạt 90,06 tỷ USD, tăng 14,7% và nhập khẩu đạt 90,29 tỷ USD, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm 2012.
Ích lợi này không chỉ dừng lại ở những nhóm mặt hàng mà Việt Nam đang có thế mạnh xuất khẩu, mà còn là động lực để nhiều nhóm mặt hàng khác hiện chưa có kim ngạch đáng kể có điều kiện gia tăng sức cạnh tranh. Tuy nhiên, mức tăng này đốn được đóng góp bởi khu vực doanh nghiệp FDI. Có thể lấy dẫn chứng từ thị trường Hoa Kỳ, khi mặt hàng thủy sản chưa chế biến hay đồ gỗ (2 lĩnh vực xuất khẩu cốt yếu của Việt Nam sang thị trường này) đang được hưởng mức thuế suất gần bằng 0.
Nếu Việt Nam tham dự TPP, sẽ có một số lĩnh vực, mặt hàng khi xuất vào các nước thuộc TPP có thể được hưởng thuế suất nhập cảng bằng 0. Còn nếu loại trừ mặt hàng dầu thô, trong 10,9 tỷ USD kim ngạch tăng thêm kể từ đầu năm đến nay, riêng khu vực FDI đóng góp 10,6 tỷ USD (trên 97% kim ngạch tăng thêm)
Bởi vậy, có TPP hay không cũng không quan yếu. Kéo theo đó là ích lợi cho một bộ phận lớn người lao động hoạt động trong các lĩnh vực phục vụ xuất khẩu. Nói một cách khác, lợi thế này không chỉ nhìn từ góc độ hiện tại, mà còn được nhìn thấy ở cả tiềm năng trong tương lai. Tuy nhiên, ích lợi này cần được đánh giá một cách chừng mực hơn, đặc biệt khi quyết định đánh đổi quyền tiếp cận thị trường Việt Nam của hàng hóa nước ngoài để có được những ích này.
Là một nền kinh tế định hướng xuất khẩu, việc chúng ta có thể tiếp cận các thị trường lớn như Hoa Kỳ với mức thuế suất bằng 0 hoặc thấp sẽ mang lại một lợi thế cạnh tranh vô cùng lớn, một triển vọng khôn xiết sáng sủa cho nhiều ngành hàng Việt Nam. Tình trạng tương tự với một số thị trường khác như Australia, New Zealand, Peru hiện đã vận dụng mức thuế 0% cho các sản phẩm thủy sản của Việt Nam.
Hay như mặt hàng điện thoại các loại và linh kiện được xuất khẩu nhiều nhất với giá trị đạt 14,17 tỷ USD, tăng đến 77,7% so với cùng kỳ năm trước, là mặt hàng có mức tăng trưởng xuất khẩu mạnh nhất trong giai đoạn này.
Những ngày gần đây, dư luận quan hoài đến sự kiện Việt Nam đang trong quá trình thương lượng gia nhập hiệp định thương mại xuyên thái hoà Dương (TPP).
Đầu tư nước ngoài vào Việt Nam vẫn rất cần, nhưng làm sao dung hòa được ích, không để Việt Nam biến thành cứ điểm thương nghiệp cho các doanh nghiệp FDI trong khi các doanh nghiệp Việt Nam lại không còn chỗ đứng hiệp là khôn xiết quan yếu.
Nên chi, cho dù đây là các dự án có vốn đầu tư rất lớn, tạo nhiều việc làm, nhưng giá trị gia tăng gần như thường có, không giảm nhập siêu, không tạo ra các tác động lan tỏa sang doanh nghiệp trong nước.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét